Το πεδίο της Ουρογυναικολογίας αποτελεί μία άτυπη υποειδικότητα της Ουρολογίας, όπου εξειδικευμένοι επιστήμονες (Ουρολόγοι και Γυναικολόγοι), ασχολούνται και αντιμετωπίζουν την ακράτεια ούρων και τις διαταραχές του πυελικού εδάφους στις γυναίκες (κυστεοκήλη, ορθοκήλη, πρόπτωση μήτρας). Πρόκειται για πολύ συχνά προβλήματα, τα οποία όμως λίγες γυναίκες αποφασίζουν να αντιμετωπίσουν είτε από άγνοια, είτε από φόβο για τη θεραπεία, είτε από ντροπή.
Υπολογίζεται ότι 1 στις 2 γυναίκες κάποια στιγμή στη ζωή τους θα εμφανίσουν κάποιο πρόβλημα που σχετίζεται με τα όργανα της πυέλου.
Αιτίες που μπορεί να προκαλούν ακράτεια:
Ένας μεγάλος αριθμός καταστάσεων και διαταραχών μπορούν να δημιουργήσουν ακράτεια ούρων. Μπορεί να είναι γενετικές ανωμαλίες, χειρουργικές επεμβάσεις, κακώσεις και τραυματισμοί στη πύελο και την σπονδυλική στήλη, νευρολογικές παθήσεις , φλεγμονές και ουρολοιμώξεις, καθώς επίσης μπορεί να είναι αποτέλεσμα της γήρανσης. Ακόμα η ακράτεια μπορεί να προκληθεί και μετά από ένα τοκετό, και είναι ένα πρόβλημα του ουροποιητικού συστήματος.
Περιγράφουμε παρακάτω τον μηχανισμό αποθήκευσης και αποβολής των ούρων, για να γίνει κατανοητός και ο μηχανισμός της ακράτειας. Τα ούρα παράγονται στα νεφρά μετά από φιλτράρισμα του αίματος και περιέχουν τις άχρηστες ουσίες που ο οργανισμός αποβάλλει. Από τα νεφρά κατεβαίνουν στη κύστη δια μέσου των ουρητήρων και εκεί αποθηκεύονται.
Η ουροδόχος κύστη περιβάλλεται από τον εξωστήρα μυ, ο οποίος χαλαρώνει όσο η κύστη γεμίζει με ούρα, μέχρι περίπου τα 500 κ.εκ., ενώ η βαλβίδα (σφιγκτήρας), της κύστης παραμένει κλειστή, έτσι ώστε να μην χάνουμε ούρα. Όταν η κύστη γεμίσει με ούρα τότε στέλνονται μηνύματα στον εγκέφαλο. Ο εγκέφαλος εάν θεωρήσει ότι είναι βολικό γι’ αυτόν ( εάν δηλ. βρισκόμαστε σε κάποια τουαλέτα), αδειάζει την κύστη, εάν όχι δίνει εντολή στην κύστη να περιμένει χαλαρή και να συνεχίζει να αποθηκεύει ούρα, ενώ η βαλβίδα της κύστης συνεχίζει να είναι κλειστή.
Όταν υπάρξουν οι ικανοποιητικές συνθήκες τότε ο εγκέφαλος δίνει εντολή και ανοίγει ο σφιγκτήρας της κύστης, η κύστη συσπάται και τα ούρα βγαίνουν δια μέσου της ουρήθρας. Ένας άλλος κυκλοειδής μύς που αγκαλιάζει την ουρήθρα και ονομάζεται έξω σφιγκτήρας, ελέγχει την δραστηριότητα της, και παίξει ρόλο στην ακράτεια. Όταν λοιπόν οποιοδήποτε μέρος του ουροποιητικού συστήματος , που μόλις περιγράφηκε παρουσιάσει ανωμαλίες, τότε μπορεί να έχουμε ως αποτέλεσμα την ακράτεια.
Τύποι ακράτειας
Ακράτεια από προσπάθεια:
Οι μύες που περιβάλλουν τον αυχένα της κύστης καθώς και ο έξω σφιγκτήρας, χαλαρώνουν και δεν μπορεί πλέον η κύστη να αντιμετωπίσει μεγάλες πιέσεις. Έτσι δραστηριότητες που αυξάνουν την πίεση στην κοιλιά, όπως φτέρνισμα, βήχας ή ορθοστασία , προκαλούν απώλεια ούρων. Είναι το είδος της ακράτειας που συνήθως παρουσιάζεται μετά από ένα τοκετό.
Επιτακτική ακράτεια:
Η ξαφνική επιθυμία να ουρήσουμε, αλλά δεν προλαβαίνουμε να κρατηθούμε, μέχρι να φθάσουμε στη τουαλέτα. Εκείνη τη στιγμή η κύστη "σφίγγεται" (συσπάται) ακούσια , η βαλβίδα( ο αυχένας της κύστης) ανοίγει και τα ούρα πετάγονται έξω. Αυτό μπορεί να οφείλεται σε κάποια νευρολογική πάθηση αλλά πολλές φορές δεν βρίσκουμε κανένα αίτιο και λέγεται ιδιοπαθής ασταθής (ή ορθότερα υπερλειτουργική) κύστη.
Μικτή ακράτεια: Ο συνδυασμός των 2 παραπάνω τύπων
Αντανακλαστική ακράτεια :
Όταν η κύστη γεμίζει, στέλνει σήμα στον εγκέφαλο. Τα νεύρα που μεταφέρουν αυτό το μήνυμα μπορεί να έχουν βλάβη, και το μήνυμα δεν φτάνει ποτέ στον εγκέφαλο. Η κύστη θα αδειάσει απο μόνη της χωρίς να το θέλουμε (ακούσια) και σε αυτή τη περίπτωση δεν θα καταλάβουμε απο πριν ότι θέλουμε να πάμε στην τουαλέτα.
Ακράτεια από υπερπλήρωση :
Αυτό μπορεί να είναι αποτέλεσμα , της κατακράτησης ούρων. Όπως ακριβώς ένα μπαλόνι που το γεμίζουμε με νερό , όταν γεμίσει και δεν χωράει άλλο, αρχίζει να υπερχειλίζει και χύνονται σταγόνες έξω, έτσι και η κύστη γεμίζει και σιγά σιγά φεύγουν κάποιες σταγόνες ή έχουμε συνέχεια απώλεια ούρων.
Ακόμα η ακράτεια μπορεί να εμφανισθεί μετά από μία χειρουργική επέμβαση όπως υστερεκτομή, καισαρική, ριζική προστατεκτομή ή ακόμα μετά από μία επέμβαση έντερων (χαμηλή πρόσθια, κοιλιοπερινεική εκτομή ορθού).
Χειρουργική θεραπεία
Η χειρουργική θεραπεία εφαρμόζεται αφού πρώτα γίνει η σωστή διάγνωση για τον τύπο της ακράτειας. Υπάρχουν πολλές τεχνικές που χρησιμοποιούνται και κυρίως για να θεραπεύσουν την ακράτεια από προσπάθεια, και την ακράτεια από βλάβη του σφιγκτήρα μετά από προστατεκτομή.
Τέτοιες επεμβάσεις που εφαρμόζονται από ειδικά εκπαιδευμένους ουρολόγους είναι:
η ανάρτηση του κυστικού αυχένα.
εγχύσεις γύρω από την ουρήθρα με κολλαγόνο και άλλα αδρανή υλικά.
ο τεχνητός σφιγκτήρας, μία συσκευή που τοποθετείται γύρω από την ουρήθρα και την χειρίζεται εξωτερικά ο ασθενής με παρά πολύ καλά αποτελέσματα. στα χέρια όμως έμπειρων σε αυτή την επέμβαση ουρολόγων.